|
|
 |
|
|
|
|
|
Jarek04, ID wpisu: 15721 / 1943
Można słuchać i nie słyszeć, można mówić i nie być zrozumianym dzieje się tak, kiedy nasze umiejętności komunikowania się pozostawiają wiele do życzenia. Czy jednak efektywnego komunikowania można się nauczyć?
Można słuchać i nie słyszeć, można mówić i nie być zrozumianym dzieje się tak, kiedy nasze umiejętności komunikowania się pozostawiają wiele do życzenia. Czy jednak efektywnego komunikowania można się nauczyć?
Codzienne funkcjonowanie człowieka w społeczeństwie jest nierozerwalnie związane z komunikacją, określaną przez naukowców warunkiem koniecznym istnienia struktur społecznych1. Tak naprawdę, żadna forma współdziałania i kooperacja pomiędzy ludźmi nie może obejść się bez komunikacji. Komunikowanie się bowiem umożliwia zaistnienie swoistej interakcji pomiędzy ludźmi, która jest niezbędna do realizacji określonych wartości.
Czy komunikacja to zwyczajna rozmowa?
Słowa komunikacja, komunikowanie mają wspólne pochodzenie etymologiczne. Łacińskie określenie tych pojęć communicatio jest rozumiane jako uczestnictwo, współudział, wzajemne udzielanie wiadomości itp.
Najczęściej komunikowanie się jest rozumiane jako przekazywanie wiadomości pomiędzy nadawcą a odbiorcą, a o tym, że nie jest to proces łatwy, mogą świadczyć liczne kłótnie, nieporozumienia czy mylne informacje. Kluczem do efektywnego komunikowania się jest uświadomienie sobie, że pełny proces powinien przebiegać w dwóch kierunkach, a nie jak to zazwyczaj bywa w formie monologu. Z jednej strony nadawca przekazuje swój komunikat z drugiej natomiast odbiorca reaguje w taki sposób, że zwrotnie przesyła wiadomość do nadawcy.
Tak naprawdę komunikujemy się każdego dnia. Wstając rano pytamy partnera o kawę, idąc do pracy wdajemy w rozmowę ze znajomymi, następnie wymieniamy informację z szefem, współpracownikami itd. Istotny jest to, że ludzie komunikują się ze sobą różnymi sposobami i na różnym poziomie. Dzięki temu możemy wyrazić uczucia, emocje, przekazać niezbędne informację, czy też domagać się uwagi bądź określonych reakcji. Brak skutecznej komunikacji jest jedną z najpoważniejszych przyczyn braku skutecznego działania.
Elementy komunikacji
Aby zaistniała komunikacja niezbędne jest wystąpienie siedmiu elementów, czyli: nadawca komunikatu, kodowanie (przekształcenie myśli w symboliczna postać), komunikat (zakodowana wiadomość), kanał (środek przekazu komunikacja ustna, pisemna, wizualna), dekodowanie (przełożenie komunikatu na zrozumiałą formę), odbiorca (adresat komunikatu, osoba postrzegająca w określony sposób sygnały wysyłane przez nadawcę) oraz sprzężenie wrotne (informacja zwrotna o zrozumieniu przekazu.
Nadawca jest osobą formułującą komunikat, która ma określony cel w przekazaniu go innej osobie (będzie nim np. szef, który wydaje nam polecenie). Nadawca dokonuje kodowania wiadomości, czyli tłumaczy treść na symbole. Istotne jest, by podczas kodowania nadawca zadbał o zrozumienie przez odbiorcę znaczenia symboli. Następnie nadawca przekazuje odbiorcy informację za pomocą określonych środków czyli drogi kontaktu (np. słowne, poprzez maila, telefonicznie). Odbiorca podwładny - odczytuje znaczenie wiadomości poprzez dekodowanie, a następnie przekazuje nadawcy informację o sposobie zrozumienia wiadomości (np. Właśnie skończyłam ten raport. Zaraz go dostarczę).
Proces komunikacji można zatem scharakteryzować za pomocą następujących pytań2:
- Kto mówi?
- Co mówi?
- W jaki sposób?
- Dla kogo?
- Z jakim skutkiem?
Niestety w drodze od nadawcy komunikatu do odbiorcy, mogą wystąpić różnego rodzaju szumy, czyli zjawiska prowadzące do zniekształcenia wiadomości. Mogą one być natury fizycznej (np. hałas na auli, , interwencja życzliwych osób trzecich); fizjologicznej (np. kaszek, chrypka); psychologicznej (np. uprzedzenia Nie chce być w grupie z Markiem bo jest leniwy).
Nieefektywność komunikacji oznacza, że znaczenie komunikatu w rozumieniu odbiorcy różni się od intencji nadawcy. Skuteczne komunikowanie zachodzi natomiast wówczas, kiedy wiadomość zostanie właściwie zrozumiana.
Zasady efektywnego komunikowania się
Efektywna komunikacja stanowi podstawę istnienia człowieka w otoczeniu, zatem proces ten stanowi przedmiot rozlicznych badań i analiz. Wyszczególnione zostały pewne reguły i zasady, których przestrzeganie może pomóc zarówno w nawiązywaniu znajomości, trwaniu w określonych relacjach jak i wychodzeniu z nich. Można tu wspomnieć o następujących zasadach:
- zasada pierwszeństwa informacje zarejestrowane w pierwszej kolejności silnie zapadają w pamięć i stanowią podstawę do formułowania trwałych opinii (np. szef, który w pierwszym dniu pracy stwierdza, ze nie toleruje spóźnień, w oczach pracowników długo będzie postrzegany jako wymagający.
- zasada grupowania u ludzi, którzy są do nas podobni (z ubioru, wyglądu czy zajmowanego stanowiska) dostrzegamy także podobieństwo w przyjmowanych postawach i wartościach3.
Nie bez znaczenia dla efektywnej komunikacji pozostaje również:
- dbanie o zgodność przekazywanych treści unikanie przekazywania sprzecznych czy niespójnych komunikatów;
- zadbanie o potwierdzenie, czy intencje nadawcy zostały właściwie zrozumiane;
- zwracanie uwagi na sens, a nie formę wypowiedzi;
- unikanie w wypowiedzi sformułowań oceniających (krytykowania, pouczania, doradzania) i decydowania za innych (rozkazywania, moralizowania).
- stosowanie komunikatów ja
np. Ja czuje się zdenerwowana, kiedy używa Pan obraźliwych słów, ponieważ jestem osobą wrażliwą i nie lubię takiego języka
zamiast:
Znowu Pan przeklina. Jest Pan niewychowany.
- zachowanie postawy asertywnej, czyli wyrażającej uczucia i postawy, życzenia, opinie i prawa w sposób bezpośredni, stanowczy i uczciwy, a jednocześnie respektujący uczucie, postawy, życzenia, opinie i prawa innych.
Np. Mam inną opinię na ten temat., ale szanuje Pana zdanie.
Słuchanie jest warunkiem wstępnym, by zrozumieć myśli partnera, nastawić na niego i móc zaproponować taką korzyść wynikającą ze współpracy, jakiej oczekuje4. Właściwego słuchania należy się zatem uczyć, zwracając uwagę m.in. na następujące zasady:
- koncentrowanie się na osobie mówiącej;
- unikanie przerywania wypowiedzi nadawcy;
- ograniczenie zadawania pytań zamkniętych czyli wymagających odpowiedzi tak lub nie, np. Czy posiada Pan odpowiednie kwalifikacje na to stanowisko?;
- parafrazowanie, czyli powtarzanie kluczowych sformułowań wypowiedzi drugiej strony, np. Z tego co Pan mówi rozumiem, że mam przygotować na jutro to zestawienie finansowe. Czy tak?
- prowadzenie, czyli ośmielanie, delikatne zachęcanie mówiącego czy też skupienie się na najważniejszym, np. poprzez zadanie pytania Która z tych spraw jest najważniejsza?
Skuteczna komunikacja jest sztuką wymagająca skupienia, cierpliwości i chęci. Można się jednak nauczyć właściwego sposobu przekazywania informacji, co nie tylko upraszcza życie, pomaga uniknąć nieporozumień i kłopotów, ale pozwala nam lepiej rozumieć otaczająca rzeczywistość co w dzisiejszych czasach jest wielce przydatną umiejętnością.
Justyna Gul
1 A.Nobis Kultura a komunikacja [w:] Systemy i technologie informatyczne w badaniach i praktyce, red. A.Kaczak, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1996r., s.72
2 Cyt. Za C.Sikorski Zachowania ludzi w organizacji, PWN, Warszawa 2002r., s.196
3 R.Winkler Zarządzanie komunikacją w organizacjach zróżnicowanych kulturowo, Wolters Kluwer, Kraków 2008r., s.190
4 S.F.Gross Inteligencja stosunków międzyludzkich, Wyd. Placet, Warszawa 1999r., s.93-94
. |
|
| |
| Słowa kluczowe: komunikacja, komunikowanie, aktywne słuchanie |
|
|
|
|
|
|
