 Bronisław Geremek, właść. Benjamin Lewertow (ur. 6 marca 1932 w Warszawie, zm. 13 lipca 2008 w Lubieniu) - polski polityk, z wykształcenia historyk-mediewista.Od 18 grudnia 2000 do 14 października 2001 przewodniczący Unii Wolności, minister spraw zagranicznych w latach 1997-2000, w latach 1989-2001 poseł na Sejm X, I, II i III kadencji, od 2004 do śmierci poseł do Parlamentu Europejskiego.
Dzieciństwo
Nie wypowiadał się wprost o swoim pochodzeniu i dzieciństwie, które uważał za zamknięty kajet, jednak w wywiadzie-rzece udzielonym Jackowi Żakowskiemu wspominał o świadomości żydowskiej, którą w sobie wciąż nosi. W 1940 trafił wraz z rodzicami do getta warszawskiego, skąd w 1943 uciekł. Jego ojciec zginął w Auschwitz. Nigdy nie wracałem do moich dziecięcych doświadczeń, choć to one mnie formowały. Świat palił się na moich oczach. Palił się też mały świat rodzinnych kontynuacji, w których jest ciągłość oczywistych wartości, zasad, reguł. W mojej dziecięcej biografii świat ciągle się rozpadał. To też nadawało kształt mojej późniejszej wrażliwości. W czasie wojny jako 12-latek przyjechał do Wschowy, ocalony z warszawskiego getta przez Stefana Geremka, swojego ojczyma. Po wojnie mieszkał najpierw we Wschowie, później na warszawskim Żoliborzu. Tam działał aktywnie w Związku Walki Młodych wraz z mieszkającymi w okolicy Jackiem Kuroniem, Jerzym Wiatrem i Januszem Reykowskim. Ten ostatni uczęszczał do tego samego liceum, co Bronisław Geremek. W życiu dorosłym nie uważał się za Żyda. Przypominał sobie o swojej "żydowskości" wtedy, gdy stawał wobec zjawiska antysemityzmu. Wówczas miał poczucie, że nie może być bierny.
Wykształcenie i praca naukowa
W 1954 ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1956-1958 odbył studia podyplomowe w Ă�cole pratique des hautes etudes w Paryżu. W 1960 uzyskał stopień doktora, a w 1972 obronił habilitację w Polskiej Akademii Nauk. W 1989 uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych. Zajmował się badaniami nad historią kultury i społeczeństwa wieków średnich. Publikował artykuły, odbywał wykłady i odczyty, napisał (niektóre jako współautor) 10 książek, z czego część została przetłumaczona na języki obce. Rozprawa doktorska z 1960 dotyczyła rynku pracy w średniowiecznym rzemiośle paryskim oraz problematyki prostytucji w tym mieście, natomiast praca habilitacyjna z 1972 grup marginesu społecznego w średniowiecznym Paryżu (Ludzie marginesu w średniowiecznym Paryżu. XIV-XV wiek, wydane w 1972 i ponownie w 2003). W kolejnych latach wielokrotnie powracał do tematu Paryża i ludzi marginesu (Życie codzienne w Paryżu Franciszka Villona z 1972, Świat "opery żebraczej". Obraz włóczęgów i nędzarzy w literaturach europejskich XV-XVII wieku z 1989, Litość i szubienica. Dzieje nędzy i miłosierdzia z 1989). Przyczynił się do rozwoju polskich badań nad exemplami średniowiecznymi. Był redaktorem i współautorem dotykającego tej tematyki tomu Kultura elitarna a kultura masowa w Polsce późnego średniowiecza (1978). Jako naukowiec w latach 1955-1985 pracował w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. W latach 1960-1965 był wykładowcą na Sorbonie w Paryżu i kierownikiem tamtejszego Centrum Kultury Polskiej. Uhonorowany został 23 tytułami doktora honoris causa m.in. przez uniwersytety w Bolonii, Utrechcie, paryską Sorbonę, Nowym Jorku (Columbia), Uniwersytet Jagielloński oraz Europejski Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. W 1992 został mianowany profesorem wizytującym w Collège de France. Był członkiem Academia Europea, Pen Clubu, Societe Europeenne de Culture oraz licznych towarzystw i stowarzyszeń. W latach 1962-1965 był dyrektorem Ośrodka Kultury Polskiej w Paryżu. Znał cztery języki obce: francuski, angielski, włoski, niemiecki.
Działalność polityczna - PRL
W 1950 wstąpił do PZPR, był drugim sekretarzem POP na Uniwersytecie Warszawskim. W 1968 na znak protestu przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację wystąpił z partii. W drugiej połowie latach 70. aktywnie działał w polskiej opozycji demokratycznej. W latach 1978-1981 był współzałożycielem i wykładowcą Towarzystwa Kursów Naukowych. W sierpniu 1980 związał się z ruchem społecznego protestu robotników Gdańska, został jednym z ekspertów i doradców powstającego NSZZ "Solidarność". W 1981 na Pierwszym Krajowym Zjeździe "Solidarności" przewodniczył Komisji Programowej. Został internowany po wprowadzeniu stanu wojennego, zwolniony po około roku, w grudniu 1982, został następnie doradcą zdelegalizowanej wówczas "Solidarności", blisko współpracował z Lechem Wałęsą. W 1983 został ponownie aresztowany pod zarzutem prowadzenia nielegalnej działalności politycznej.
III RP - Okrągły stół
W latach 1987-1989 przewodniczył Komisji Reform Politycznych Komitetu Obywatelskiego. Brał udział w rozmowach plenarnych w czasie obrad tzw. Okrągłego Stołu z władzami PRL w 1989, które doprowadziły do wyborów parlamentarnych w Polsce i powstania tzw. sejmu kontraktowego. W wyborach tych po raz pierwszy zdobył mandat poselski, później był wybierany posłem na Sejm RP w 1991, 1993 i 1997. W Sejmie kontraktowym przez część kadencji kierował Obywatelskim Klubem Parlamentarnym.
Działalność partyjna
Należał do założycieli Ruchu Obywatelskiego Akcja Demokratyczna, Unii Demokratycznej i Unii Wolności. Był przewodniczącym klubu parlamentarnego UW 1990-1997. W latach od 2000 do 2001 przewodniczący Unii Wolności. Od 2005 należał do Partii Demokratycznej.
Poseł, minister spraw zagranicznych
W latach 1989-2001 zasiadał w Sejmie. W X, I i II kadencji przewodniczył Komisji Spraw Zagranicznych, kierował też Komisją Konstytucyjną (1989-1991) i Komisją Prawa Europejskiego (2000-2001). Po wyborach parlamentarnych w 1991 Lech Wałęsa powierzył mu sformowanie nowego rządu, jednak misja ta zakończyła się niepowodzeniem. Po utworzeniu koalicji AWS-UW 31 października 1997 objął stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych. 12 marca 1999 w imieniu rządu polskiego złożył dokumenty ratyfikacyjne Paktu Północnoatlantyckiego (NATO) w depozycie rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki. Funkcję ministra pełnił do 30 czerwca 2000.
Poseł do Parlamentu Europejskiego
W wyborach do Parlamentu Europejskiego 13 czerwca 2004 został wybrany europosłem z komitetu Unii Wolności, zdobywając w okręgu warszawskim i wśród Polonii największą liczbę głosów. W Parlamencie Europejskim wchodził w skład frakcji Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy. W 2007 odmówił złożenia oświadczenia lustracyjnego, tłumacząc, że zrobił to w 2004.
Inne
Był jednym ze współautorów listu otwartego z 5 lipca 2006, w którym byli ministrowie spraw zagranicznych w rządach III RP protestowali wobec odwołania przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego szczytu weimarskiego w czerwcu 2006 i krytykowali charakter polityki zagranicznej w relacjach polsko-niemieckich.
Nagrody i odznaczenia
Został nagrodzony wieloma odznaczeniami i wyróżnieniami. Posiadał między innymi Wielki Krzyż z Gwiazdą Orderu Zasługi RFN oraz Pour le Merite. Był też oficerem Legii Honorowej Republiki Francuskiej. W 1999 otrzymał tytuł Człowieka Roku tygodnika "Wprost". W 1998 wyróżniony międzynarodową Nagrodę Karola Wielkiego. Był laureatem nagrody "Politique Internationale", przyznawanej przez Stowarzyszenie Polityki Zagranicznej Sorbony, a także Europrize 1999 Forum Izb Gospodarczych Unii Europejskiej. Został też nagrodzony Medalem Wolności, wyróżnieniem Instytutu Franklina i Eleonor Roosevelt w Nowym Jorku. 11 listopada 2002 został uhonorowany przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Orderem Orła Białego. Był członkiem Kapituły Orderu Orła Białego do 2007, kiedy odmówił ponownego złożenia oświadczenia lustracyjnego.
Życie prywatne
Jego żona, dr Hanna Teresa Geremek, była historykiem starożytności, pracownikiem naukowym UW, zmarła 21 lipca 2004. Miał dwóch synów. Zajmował się kolekcjonowaniem fajek, których miał ponad 70.
Śmierć
Zginął 13 lipca 2008 w wypadku drogowym na drodze krajowej nr 92 w Lubieniu w powiecie nowotomyskim. Prowadzony przez niego samochód osobowy marki Mercedes zjechał na przeciwległy pas jezdni i zderzył się z nadjeżdżającym z przeciwka samochodem dostawczym Fiat Ducato.
Msza święta
Msza święta w intencji Prof. Geremka odbyła się 21 lipca 2008 w Katedrze Św. Jana w Warszawie. Na mszę przyszły niezliczone tłumy osób. W katedrze pojawili się m.in. prezydenci: Ryszard Kaczorowski, Lech Wałęsa, Aleksander Kwaśniewski, Lech Kaczyński z żoną Marią Kaczyńską; premierzy: Donald Tusk, Jerzy Buzek, Włodzimierz Cimoszewicz, Waldemar Pawlak, Józef Oleksy, Hanna Suchocka, Jan Krzysztof Bielecki, Tadeusz Mazowiecki; przedstawiciele Rządu Donalda Tuska: Radosław Sikorski, Ewa Kopacz, Mirosław Drzewiecki, Grzegorz Schetyna; Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski, Marszałek Senatu Bogdan Borusewicz i obecna Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz. Pogrzeb transmitowany był m.in. przez telewizje TVN24 i TVP Info.
Pogrzeb
Pogrzeb odbył się w dniu 21 lipca 2008. Prof. Bronisław Geremek został pochowany na cmentarzu komunalnym na Wojskowych Powązkach w Alei Zasłużonych.
Źródło: Wikipedia (na licencji GNU FDL) |
